Online Diyetisyen Tuğba Şeker Ağaç — sürekli acıkmanın 10 nedeni
  • “Ben neden sürekli acıkıyorum?”
  • “Daha yemek yiyeli bir saat oldu ama yine acıktım.”
  • “Ne kadar yesem de doymuyorum.”
  • “Akşamları kendimi buzdolabının önünde buluyorum.”

Eğer bu cümlelerden biri size tanıdık geliyorsa yalnız değilsiniz.

Sürekli aç hissetmek, kilo vermeye çalışan kişilerin oldukça sık yaşadığı bir durum. Üstelik çoğu zaman ilk akla gelen düşünce:

“Demek ki iradem zayıf.”

Hayır.

Sürekli acıkmanızın arkasında yalnızca “çok yemek istemek” veya “iradesizlik” olmayabilir. Öğünlerin içeriğinden uyku düzenine, stres seviyesinden günlük hareketliliğe kadar pek çok faktör iştahınızı etkileyebilir.

Diyetisyen Tuğba Şeker Ağaç olarak bu yazıda neden sürekli acıktığınızı, yemek yedikten sonra neden yeniden açlık hissedebileceğinizi ve bu durumu nasıl daha doğru değerlendirebileceğinizi anlatacağım.

Sürekli acıkmak normal mi?

Bazen acıkmak tamamen normaldir.

Vücudumuzun enerjiye ihtiyacı olduğunda açlık hissi oluşabilir.

Ancak gün içerisinde çok sık acıkıyor, yemeklerden kısa süre sonra yeniden yemek ihtiyacı hissediyor veya yeterli miktarda yemek yediğinizi düşündüğünüz halde sürekli açlık yaşıyorsanız, bunun nedenini değerlendirmek faydalı olabilir.

Çünkü açlık yalnızca midenin boş olmasıyla ortaya çıkmaz.

Uyku, stres, öğünlerin içeriği, fiziksel aktivite, alışkanlıklar ve bazı sağlık durumları iştahı etkileyebilir.

Yemek yedikten sonra neden acıkıyorum?

Bu sorunun tek bir cevabı yok.

Örneğin öğününüz ağırlıklı olarak hızlı sindirilen karbonhidratlardan oluşuyor ve protein ile lif açısından yetersiz kalıyorsa, bazı kişilerde öğün sonrası tokluk daha kısa sürebilir.

Örneğin:

Sadece poğaça + çay

ile

Yumurta + peynir + tam tahıllı ekmek + sebze

aynı öğün yapısına sahip değildir.

İkinci öğünde protein, lif ve farklı besin grupları bir arada bulunduğu için tokluk açısından daha avantajlı olabilir.

Ama yine de “Şu besin kesinlikle tok tutar” şeklinde herkes için geçerli bir kural koymak doğru değildir.

Neden sürekli acıkıyorum? İşte en sık görülen 10 neden

1. Öğünleriniz protein açısından yetersiz olabilir

Protein, dengeli beslenmenin önemli parçalarından biridir.

Öğünlerde yeterli protein bulunmaması bazı kişilerde tokluk hissinin daha kısa sürmesine neden olabilir.

Örneğin kahvaltıda yalnızca reçelli ekmek yemek yerine;

yumurta + peynir + ekmek + sebze

gibi daha dengeli bir öğün oluşturmak bazı kişiler için daha uzun süre tok kalmaya yardımcı olabilir.

Ancak burada amaç her öğünü “yüksek proteinli” hale getirmek değildir.

Önemli olan günlük protein ihtiyacının kişiye uygun şekilde karşılanmasıdır.

2. Lif tüketiminiz düşük olabilir

Sebze, meyve, baklagiller ve tam tahıllar gibi besinler lif sağlar.

Lif içeren besinler sindirim sisteminde önemli bir yere sahiptir ve bazı lif türleri tokluk hissine katkıda bulunabilir.

Eğer beslenmeniz çoğunlukla;

  • beyaz ekmek,
  • hamur işleri,
  • şekerli atıştırmalıklar,
  • düşük lifli paketli ürünlerden

oluşuyorsa öğünlerinizin tokluk açısından yeterli gelmemesi mümkün olabilir.

Bu nedenle tabağınıza sebze, meyve, baklagil ve tam tahıl kaynaklarını uygun şekilde eklemeyi deneyebilirsiniz.

3. Çok az yemek yiyor olabilirsiniz

Kilo vermeye çalışırken yapılan en yaygın hatalardan biri:

“Ne kadar az yersem o kadar hızlı kilo veririm.”

düşüncesidir.

Sabah yalnızca kahve…

Öğlen küçücük bir salata…

Akşam ise çok az yemek…

Sonrasında gece gelen yoğun açlık.

Bu döngü oldukça yorucu olabilir.

Vücudunuzun ihtiyacından çok daha düşük enerji almak sürdürülebilir olmayabilir ve bazı kişilerde günün ilerleyen saatlerinde yoğun açlık veya yeme isteğine neden olabilir.

Bu nedenle kilo verme sürecinde amaç kendinizi mümkün olduğunca aç bırakmak değil, yeterli ve dengeli beslenerek sürdürülebilir bir enerji açığı oluşturmak olmalıdır.

4. Kahvaltınız veya öğle öğününüz çok yetersiz olabilir

“Ben gün boyunca az yiyorum ama akşam çok acıkıyorum.”

Bu durumla oldukça sık karşılaşabiliyoruz.

Gün içerisinde öğünleri aşırı küçültmek veya bazı öğünleri tamamen atlamak, bazı kişilerde akşam saatlerinde daha yoğun açlık hissine yol açabilir.

Örneğin öğle yemeğinde sadece çorba içip akşam yemeğine kadar uzun süre hiçbir şey yememek, günün geri kalanında açlık yönetimini zorlaştırabilir.

Her öğünün mutlaka büyük olması gerekmez.

Ama sizin için yeterli ve dengeli olması önemlidir.

5. Yeterince uyumuyor olabilirsiniz

Uyku ile iştah arasında da bir ilişki bulunmaktadır.

Yetersiz veya düzensiz uyku bazı kişilerde iştah ve yeme davranışlarını etkileyebilir.

Özellikle kötü uyunan bir gecenin ardından:

“Bugün neden sürekli bir şeyler yemek istiyorum?”

diye düşünüyorsanız, sadece beslenmenizi değil uyku düzeninizi de gözden geçirmek iyi bir fikir olabilir.

Bu nedenle kilo verme sürecinde yalnızca tabağınıza değil, yatağa ne zaman gittiğinize de bakmak gerekir.

6. Stres nedeniyle daha fazla yemek istiyor olabilirsiniz

Her açlık fiziksel açlık değildir.

Stresli olduğumuzda bazı kişilerde iştah artabilir ve özellikle yüksek enerjili, tatlı veya yağlı yiyeceklere yönelme görülebilir.

Örneğin:

“Bugün çok yoruldum, biraz çikolata yiyip rahatlayayım.”

düşüncesi zamanla bir alışkanlığa dönüşebilir.

Burada amaç kendinizi suçlamak değil, hangi durumlarda yemek yeme isteğinizin arttığını fark etmek.

Bazen aç olduğumuz için değil, stresli olduğumuz için yemek isteyebiliriz.

7. Susuzluğu açlıkla karıştırıyor olabilirsiniz

Bazen susuzluk hissi açlıkla karıştırılabilir.

Gün içerisinde yeterli sıvı almıyorsanız, öncelikle su içip kısa bir süre sonra gerçekten aç olup olmadığınızı değerlendirmeyi deneyebilirsiniz.

Ancak her açlığı “susuzluktur” diye açıklamak da doğru değildir.

Gerçek fiziksel açlık varsa vücudunuzun enerji ve besin ihtiyacını görmezden gelmemelisiniz.

8. Çok hızlı yemek yiyor olabilirsiniz

Yeme hızımız da tokluk deneyimimizi etkileyebilir.

Çok hızlı yemek yediğinizde bedeninizin doyma sinyallerini fark etmeniz zorlaşabilir.

Bu nedenle öğünleri mümkün olduğunca acele etmeden, yemeğin tadına ve bedeninizin verdiği sinyallere dikkat ederek tüketmek faydalı olabilir.

Amaç:

“Her lokmayı 30 kez çiğne.”

gibi katı kurallar oluşturmak değil.

Daha yavaş ve farkındalıklı yemek yemeye çalışmak yeterli bir başlangıç olabilir.

9. Gün içerisinde fazla kısıtlama yapıyor olabilirsiniz

  • “Bunu yemeyeceğim.”
  • “Tatlı kesinlikle yasak.”
  • “Akşam ekmek yok.”
  • “Hafta sonu da diyeti bozmayacağım.”

Kendinize ne kadar çok yasak koyarsanız, bazı durumlarda zihinsel olarak o yiyeceklere daha fazla odaklanabilirsiniz.

Özellikle uzun süre çok kısıtlayıcı beslenmek, bazı kişilerde sonrasında kontrolsüz yeme davranışlarının ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.

Bu nedenle sürdürülebilir bir beslenme planında sevdiğiniz yiyeceklerin de uygun porsiyonlarda yer alabilmesi önemlidir.

10. Bazı sağlık durumları veya kullanılan ilaçlar etkili olabilir

Sürekli ve belirgin açlık hissi bazen yalnızca beslenme düzeniyle açıklanamayabilir.

Örneğin bazı hormonal veya metabolik durumlar, bazı ilaçlar ve farklı sağlık sorunları iştah değişiklikleriyle ilişkili olabilir.

Özellikle aşırı susama, sık idrara çıkma, açıklanamayan kilo değişiklikleri, belirgin halsizlik veya başka yeni belirtiler eşlik ediyorsa yalnızca diyet yapmaya çalışmak yerine bir sağlık profesyoneline danışmak önemlidir.

Burada önemli olan şu:

Sürekli acıkmak tek başına belirli bir hastalığınız olduğu anlamına gelmez.

Ancak uzun süren ve günlük yaşamınızı etkileyen bir değişiklik varsa nedenini araştırmak doğru olacaktır.

Çok yemek yiyorum ama doymuyorum, neden?

“Çok yemek yiyorum ama yine de doymuyorum.”

Bu durumun değerlendirilmesinde yalnızca yediğiniz miktara bakmak yeterli değildir.

Öğünün içeriği de önemlidir.

Örneğin büyük bir porsiyon düşük proteinli ve düşük lifli yiyecek tüketmek ile protein, sebze, lif ve uygun karbonhidrat içeren dengeli bir öğün tüketmek aynı deneyimi oluşturmayabilir.

Ayrıca;

  • uykusuzluk,
  • stres,
  • hızlı yemek,
  • düzensiz öğünler,
  • aşırı kısıtlama

gibi faktörler de yeme davranışını etkileyebilir.

Bu nedenle “Doymuyorum, daha az yemeliyim.” demeden önce “Neden doymuyorum?” sorusunu sormak daha doğru olabilir.

Gece neden acıkıyorum?

Gece acıkmanın da birçok nedeni olabilir.

Gün boyunca yeterince yememiş olabilirsiniz.

Öğünleriniz protein ve lif açısından yetersiz olabilir.

Akşam yemeğinizi çok erken ve çok küçük tüketmiş olabilirsiniz.

Ya da gün boyunca kendinizi aşırı kısıtlamış olabilirsiniz.

Örneğin sabah 08.00'den akşam 20.00'ye kadar çok az yemek yiyip “Diyet yapıyorum.” demek, gece yoğun açlık yaşamanıza şaşırmamak gerektiğini gösterebilir.

Bu nedenle gece acıkıyorsanız yalnızca geceyi değil, bütün gününüzü değerlendirin.

Sabah uyanınca neden çok acıkıyorum?

Sabah aç uyanmak çoğu zaman tek başına bir problem değildir.

Bir gece önceki öğününüzün içeriği, son öğününüzün saati, uyku süreniz ve kişisel iştah düzeniniz gibi faktörler sabah açlığınızı etkileyebilir.

Bazı insanlar sabah çok aç uyanırken bazıları kahvaltı yapmak istemeyebilir.

Burada da herkes için tek bir doğru yoktur.

Ancak sabahları yoğun açlık yaşıyorsanız önceki günün beslenme düzenini değerlendirmek faydalı olabilir.

Sürekli acıkmak kilo aldırır mı?

Sürekli açlık hissi tek başına kilo aldırmaz.

Ancak yoğun açlık nedeniyle gün içerisinde ihtiyacınızdan fazla yemek yemek zamanla kilo artışına katkıda bulunabilir.

Özellikle:

çok kısıtla → çok acık → fazla ye → pişman ol → tekrar kısıtla

şeklindeki döngü kilo verme sürecini zorlaştırabilir.

Bu nedenle kilo verme sürecinde açlığı tamamen yok etmeye çalışmak yerine yönetilebilir bir açlık düzeyi oluşturmak daha gerçekçi olabilir.

Sürekli acıkıyorum, ne yapmalıyım?

Öncelikle kendinize “Neden bu kadar iradesizim?” diye sormayın.

Bunun yerine şu sorulara bakın:

Öğünlerimde protein var mı?

Yumurta, yoğurt, peynir, et, tavuk, balık veya baklagiller gibi kaynakları dengeli şekilde tüketiyor musunuz?

Lif tüketiyor muyum?

Sebze, meyve, baklagil ve tam tahıllara yeterince yer veriyor musunuz?

Çok mu az yiyorum?

Kilo verme uğruna öğünlerinizi aşırı küçültüyor olabilir misiniz?

Yeterince uyuyor muyum?

Uyku düzeninizi gözden geçirin.

Stresliyken daha mı çok yiyorum?

Açlık ile duygusal yeme isteğini birbirinden ayırmaya çalışın.

Çok hızlı mı yiyorum?

Öğünlerinizi acele etmeden tüketmeye çalışın.

Gerçekten aç mıyım?

Bir şey yemek istediğinizde kendinize:

“Şu an midemde fiziksel bir açlık mı hissediyorum, yoksa canım belirli bir yiyeceği mi istiyor?”

diye sorabilirsiniz.

Açlık ve iştah aynı şey mi?

Hayır.

Günlük hayatta bu iki kelimeyi birbirinin yerine kullansak da aynı şeyi ifade etmezler.

Açlık, vücudun enerji ve besin ihtiyacıyla ilişkili fiziksel bir sinyal olabilir.

İştah ise yiyeceklere yönelik istek ve yeme arzusuyla ilişkilidir.

Örneğin:

“Az önce yemek yedim ama çikolata istiyorum.”

dediğinizde fiziksel olarak aç olmayabilirsiniz.

Bu tamamen normaldir.

Yemek yeme davranışı yalnızca biyolojik açlıkla değil; alışkanlıklar, çevre, duygular ve yiyeceklerin cazibesi gibi birçok faktörle de şekillenebilir.

Sürekli açlığı azaltmak için örnek bir öğün nasıl olabilir?

Tek bir “tok tutan öğün” yoktur.

Ancak dengeli bir öğünde farklı besin gruplarını bir araya getirmek iyi bir başlangıç olabilir.

Örneğin:

  • Protein: Yumurta / yoğurt / tavuk / balık / baklagil
  • Karbonhidrat: Tam tahıllı ekmek / bulgur / yulaf / patates
  • Lif: Sebze veya meyve
  • Yağ: Zeytinyağı / avokado / kuruyemiş gibi kaynaklardan uygun miktarda

Bu şekilde oluşturulan bir öğün, yalnızca tek bir besin grubuna dayalı bir öğüne göre daha dengeli olabilir.

Online Diyetisyen ile Sürekli Açlık Nasıl Değerlendirilir?

Sürekli acıkıyorsanız çözüm her zaman:

“Daha az ye.”

değildir.

Bazen tam tersine, gün içerisinde çok fazla kısıtlama yaptığınız için akşamları kontrolünüz zorlaşıyor olabilir.

Bir online diyetisyen ile çalışırken yalnızca kilo ve kalori miktarı değil;

  • öğün düzeniniz,
  • porsiyonlarınız,
  • protein tüketiminiz,
  • lif tüketiminiz,
  • uyku düzeniniz,
  • fiziksel aktiviteniz,
  • açlık ve tokluk deneyiminiz,
  • stres ve yeme davranışınız

birlikte değerlendirilebilir.

Diyetisyen Tuğba Şeker Ağaç olarak benim için önemli olan da danışana yalnızca “şunu ye, bunu yeme” demek değil.

Neden acıktığını anlamak ve günlük hayatında sürdürebileceği bir beslenme düzeni oluşturmak.

Çünkü sürekli aç olduğunuz bir diyetin uzun vadede sürdürülebilir olması oldukça zordur.

Sık Sorulan Sorular

Neden sürekli acıkıyorum?

Protein ve lif açısından yetersiz öğünler, aşırı enerji kısıtlaması, uyku düzensizliği, stres, hızlı yemek ve bazı sağlıkla ilişkili faktörler sürekli açlık hissine katkıda bulunabilir.

Yemek yedikten sonra neden acıkıyorum?

Öğünün içeriği, protein ve lif miktarı, porsiyon, yeme hızı ve kişisel iştah düzeni etkili olabilir.

Çok yemek yiyorum ama doymuyorum, neden?

Öğünün besin içeriği, yeme hızı, uyku, stres ve gün içerisindeki aşırı kısıtlamalar değerlendirilebilir.

Gece neden acıkıyorum?

Gün boyunca yetersiz beslenmek, akşam öğününün çok küçük olması, düzensiz öğünler veya kişisel alışkanlıklar gece açlığına katkıda bulunabilir.

Sabah uyanınca neden çok acıkıyorum?

Önceki günün beslenmesi, son öğünün içeriği ve saati, uyku düzeni ve kişisel iştah farklılıkları etkili olabilir.

Sürekli acıkmak kilo aldırır mı?

Açlık hissi doğrudan kilo aldırmaz. Ancak yoğun açlık nedeniyle sürekli olarak ihtiyacın üzerinde yemek tüketmek kilo artışına katkıda bulunabilir.

Protein azlığı sürekli acıktırır mı?

Yetersiz protein tüketimi bazı kişilerde tokluk hissinin daha kısa sürmesine katkıda bulunabilir. Ancak sürekli açlığın tek nedeni protein değildir.

Susuzluk açlık gibi hissedilir mi?

Bazen susuzluk hissi açlıkla karıştırılabilir. Ancak her açlığı susuzluk olarak değerlendirmek doğru değildir.

Stres sürekli acıktırır mı?

Stres bazı kişilerde iştahı ve yeme isteğini artırabilir. Ancak stresin iştah üzerindeki etkisi kişiden kişiye değişebilir.

Uykusuzluk daha çok acıktırır mı?

Yetersiz veya düzensiz uyku bazı kişilerde iştah ve yeme davranışlarını etkileyebilir.

Sürekli acıkmak hangi hastalıkların belirtisidir?

Sürekli açlık tek başına belirli bir hastalığı göstermez. Ancak uzun süren ve başka belirtilerle birlikte görülen belirgin iştah değişikliklerinde sağlık profesyoneline danışmak uygun olabilir.

Diyetisyen Tuğba Şeker Ağaç’tan Sürekli Açlık Hakkında En Önemli Tavsiye

Sürekli acıkıyorsanız kendinizi suçlamayın.

  • Belki öğünleriniz yeterince dengeli değildir.
  • Belki gün içerisinde gereğinden fazla kısıtlama yapıyorsunuzdur.
  • Belki yeterince uyumuyorsunuzdur.
  • Belki stresli bir dönemden geçiyorsunuzdur.
  • Belki de açlığınızın altında değerlendirilmesi gereken farklı bir durum vardır.

Bu yüzden ilk adım:

“Daha az yiyeceğim.”

demek değil.

“Neden sürekli acıkıyorum?”

sorusunun cevabını bulmaya çalışmak.

Kilo verme sürecinde sürekli aç kalmak zorunda değilsiniz.

Amaç açlığı tamamen ortadan kaldırmak da değil.

Amaç;

yeterli, dengeli ve sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturarak açlığı yönetebilmeyi öğrenmek.

Çünkü iyi bir diyet sizi bütün gün aç bırakıp akşam iradenizi test eden bir sistem olmamalı.

Kendinizi aç bırakmadan da kilo verme sürecinizi yönetebilirsiniz.

Dyt. Tuğba Şeker Ağaç
Dyt. Tuğba Şeker Ağaç Erciyes Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik mezunu · Adana & Türkiye geneli online diyetisyen. Hakkında →

Açlığınızın nedenini birlikte bulalım

Günlük hayatınızı, öğün düzeninizi ve hedeflerinizi birlikte değerlendirerek size uygun, sürdürülebilir bir beslenme planı oluşturalım. Ücretsiz ön görüşme ile tanışalım.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel tıbbi/diyet tavsiyesi yerine geçmez. Sağlık durumunuza özel değerlendirme için doktorunuza ve diyetisyeninize danışın.